ВПЛИВ ШТУЧНОГО ІНТЕЛЕКТУ НА ТРАНСФОРМАЦІЮ КОНКУРЕНТНОГО СЕРЕДОВИЩА БАНКІВ

Ключові слова: штучний інтелект, банківський сектор, цифрова трансформація, конкурентоспроможність, інновації в фінансах, фінансові технології

Анотація

Стаття присвячена дослідженню впливу штучного інтелекту на трансформацію ключових елементів конкурентного середовища банків за умов активного впровадження технологій. При написанні статті авторами застосовано методи індукції, порівняльного аналізу, конкретизації, аналогії, аналізу наукових публікацій, а також табличний спосіб подання даних. В статті підкреслюється, що на сьогоднішній день технології штучного інтелекту широко застосовуються учасниками фінансового ринку в різних бізнес-процесах, таких як взаємодія з клієнтами, управління ризиками, аналітика, моніторинг та виконання операцій; при цьому існує значний потенціал для подальшого розширення застосування ШІ фінансовими організаціями, що може підвищити їх ефективність та якість послуг, що надаються. Розглядаються ключові напрямки застосування ШІ у банківській діяльності, включаючи автоматизацію операційних процесів, інтелектуальне управління ризиками, персоналізацію клієнтських сервісів, розвиток інноваційних фінансових продуктів, розширення аналітичних можливостей та управління великими обсягами даних. Зроблено висновок, що інтеграція технологій ШІ у банківську систему стає невід'ємною умовою її сталого розвитку та глобальної конкурентоспроможності. Особлива увага приділена тому, як ШІ змінює традиційні бізнес-моделі банків, підвищує їхню конкурентоспроможність та формує нові стратегічні переваги на фінансовому ринку. У статті також порушуються питання безпеки та етичні дилеми, що виникають під час впровадження подібних технологій. Автори наголошують, що для успішного застосування штучного інтелекту у банківській сфері необхідно розвивати навички в галузі управління даними, залучати кваліфікованих фахівців та створювати адаптивну ІТ-інфраструктуру. Практична значимість дослідження полягає в тому, що його результати можуть бути основою для розробки стратегій впровадження штучного інтелекту у банківські процеси, що не лише підвищує ефективність операцій, а й сприяє зниженню пов’язаних з ним ризиків та зміцнює конкурентні позиції банківської установи на ринку фінансових послуг.

Посилання

Dapp T., Slomka L. Fintech reloaded – Traditional banks as digital ecosystems. Publication of the German original. URL: https://www.dbresearch.com/PROD/RPS (дата звернення: 10.01.2026)

Lee I., Shin Y.J. (2018) Fintech: Ecosystem, business models, investment decisions, and challenges. Business Horizons, vol. 61(1), pp. 35–46.

Haddad C., Hornuf L. (2019) The emergence of the global fintech market: economic and technological determinants. Small Business Economics, vol. 53, pp. 81–105.

Giudici P. (2018) Fintech Risk Management: A Research Challenge for Artificial Intelligence in Finance. Frontiers in Artificial Intelligence. URL: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/frai.2018.00001/full (дата звернення: 10.01.2026)

Jaksic M., Marinc M. (2019) Relationship banking and information technology: the role of artificial intelligence and FinTech. Risk Management, vol. 21, pp. 1–18.

Волкова Н., Петров В. Інтеграція штучного інтелекту в банківський сектор: переваги, ризики та регулювання. Праці ІІІ Всеукраїнської науково-практичної конференції «Актуальні проблеми розвитку фінансів в умовах цифровізації економіки України». Вінниця: ДонНУ імені Василя Стуса, 2025. С. 54–57.

Овчаренко Т. Тенденції розвитку та використання штучного інтелекту у банківській сфері. Економіка та суспільство. 2024. № 67. DOI: https://doi.org/10.32782/2524-0072/2024-67-44 (дата звернення: 10.01.2026)

Данік Н., Торлопов А. Впровадження штучного інтелекту в банківську сферу: революція в обслуговуванні та безпеці. International Science Journal of Management, Economics & Finance. 2025. № 4(3). С. 52-59.

Пузирьова П., Ірназаров Д. Особливості інтеграції штучного інтелекту у банківську систему України. Вчені записки Університету «КРОК». 2025. № 1 (77). С. 66–79.

Козьменков М. Г. Використання штучного інтелекту в фінансових установах в Україні: можливості та виклики для екосистеми онлайн сервісів. Проблеми сучасних трансформацій. Серія: економіка та управління. 2025. № 19. DOI: https://doi.org/10.54929/2786-5738-2025-19-04-04 (дата звернення: 11.01.2026)

KPMG (2024) Pulse of Fintech H2 2023. URL: https://home.kpmg/xx/en/home/insights/2024/02/pulse-of-fintech-h2-2023.html (дата звернення: 11.01.2026)

McKinsey & Company (2020) AI-bank of the future: Can banks meet the AI challenge? URL: https://www.mckinsey.com/industries/financial-services/our-insights/ai-bank-of-the-future (дата звернення: 11.01.2026)

IBM Institute for Business Value (2021) AI and data in banking: The future of personalization URL: https://www.ibm.com/thought-leadership/institute-business-value/report/ai-banking (дата звернення: 12.01.2026)

PwC (2023) AI in financial services: How to prepare for the future. URL: https://www.pwc.com/gx/en/industries/financial-services/assets/pwc-ai-in-financial-services.pdf (дата звернення: 12.01.2026)

Dapp T., Slomka L. Fintech reloaded – Traditional banks as digital ecosystems. Publication of the German original. Available at: https://www.dbresearch.com/PROD/RPS (accessed January 10, 2026)

Lee I., Shin Y.J. (2018) Fintech: Ecosystem, business models, investment decisions, and challenges. Business Horizons, vol. 61(1), pp. 35–46.

Haddad C., Hornuf L. (2019) The emergence of the global fintech market: economic and technological determinants. Small Business Economics, vol. 53, pp. 81–105.

Giudici P. (2018) Fintech Risk Management: A Research Challenge for Artificial Intelligence in Finance. Frontiers in Artificial Intelligence. Available at: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/frai.2018.00001/full (accessed January 10, 2026)

Jaksic M., Marinc M. (2019) Relationship banking and information technology: the role of artificial intelligence and FinTech. Risk Management, vol. 21, pp. 1–18.

Volkova N., Petrov V. (2025) Intehratsiia shtuchnoho intelektu v bankivskyi sektor: perevahy, ryzyky ta rehuliuvannia [Integrating Artificial Intelligence into the Banking Sector: Benefits, Risks, and Regulation] Pratsi III Vseukrainskoi naukovo-praktychnoi konferentsii «Aktualni problemy rozvytku finansiv v umovakh tsyfrovizatsii ekonomiky Ukrainy». Vinnytsia: DonNU imeni Vasylia Stusa, рр. 54–57. [in Ukrainian]

Ovcharenko T. (2024) Tendentsii rozvytku ta vykorystannia shtuchnoho intelektu u bankivskii sferi [Trends in the development and use of artificial intelligence in the banking sector]. Ekonomika ta suspilstvo, vol. 67. DOI: https://doi.org/10.32782/2524-0072/2024-67-44 (accessed January 10, 2026) [in Ukrainian]

Danik N., Torlopov A. (2025) Vprovadzhennia shtuchnoho intelektu v bankivsku sferu: revoliutsiia v obsluhovuvanni ta bezpetsi [Introducing artificial intelligence into banking: a revolution in service and security]. International Science Journal of Management, Economics & Finance, vol. 4(3), рр. 52-59. [in Ukrainian]

Puzyrova P, Irnazarov D. (2025) Osoblyvosti intehratsii shtuchnoho intelektu u bankivsku systemu Ukrainy [Features of integrating artificial intelligence into the banking system of Ukraine]. Vcheni zapysky Universytetu «KROK», vol. 1 (77), рр. 66–79. [in Ukrainian]

Kozmenkov M. H. . (2025) Vykorystannia shtuchnoho intelektu v finansovykh ustanovakh v Ukraini: mozhlyvosti ta vyklyky dlia ekosystemy onlain servisiv [The use of artificial intelligence in financial institutions in Ukraine: opportunities and challenges for the online services ecosystem]. Problemy suchasnykh transformatsii. Seriia: ekonomika ta upravlinnia, vol. 19. DOI: https://doi.org/10.54929/2786-5738-2025-19-04-04 (accessed January 11, 2026) [in Ukrainian]

KPMG (2024) Pulse of Fintech H2 2023. Available at: https://home.kpmg/xx/en/home/insights/2024/02/pulse-of-fintech-h2-2023.html (accessed January 11, 2026)

McKinsey & Company (2020) AI-bank of the future: Can banks meet the AI challenge? Available at: https://www.mckinsey.com/industries/financial-services/our-insights/ai-bank-of-the-future (accessed January 11, 2026)

IBM Institute for Business Value (2021) AI and data in banking: The future of personalization Available at: https://www.ibm.com/thought-leadership/institute-business-value/report/ai-banking (accessed January 12, 2026)

PwC (2023) AI in financial services: How to prepare for the future. Available at: https://www.pwc.com/gx/en/industries/financial-services/assets/pwc-ai-in-financial-services.pdf (accessed January 12, 2026)

Опубліковано
2026-03-03
Як цитувати
Кретов, Д., & Корольова, Т. (2026). ВПЛИВ ШТУЧНОГО ІНТЕЛЕКТУ НА ТРАНСФОРМАЦІЮ КОНКУРЕНТНОГО СЕРЕДОВИЩА БАНКІВ. Bulletin of Sumy National Agrarian University, (1 (105), 65-70. https://doi.org/10.32782/bsnau.2026.1.9
Розділ
ФІНАНСИ, БАНКІВСЬКА СПРАВА, СТРАХУВАННЯ ТА ФОНДОВИЙ РИНОК